Başka Şeyler Olabilir!

Bu gün Mimarlar Odası'nın seçimleri var. Gelen haberlere göre Çağdaş Demokrat Toplumcu Mimarlar grubu İstanbul Anakent Şube yönetimini yeniden kazandı. AKP'nin desteklediği ileri sürülen ve 'Mimarlığın Önünü Açın' bildirisiyle medyada hayli ses getiren grup kaybetti. Konuyu takip ederken, mimarlık, kent mimarisi filan derken, kapitalizm karşıtı bir tarihçi ve aktivist olan Amerikalı akademisyen Mike Davis'in "Gecekondu Gezegeni" adlı kitabı geldi aklıma ve duymayanlara onu tanıtayım dedim. En sona da onun 'Bok İçinde Yaşamak' adlı güzel makalesini ekledim.

Gecekondu Gezegeni, Üçüncü Dünya ülkelerinin kentsel bölgelerinde halen bir milyar insanın yaşamakta olduğu gecekondu mahallelerinin tarihini ve bugününü analiz ediyor. Konuyla ilgili muazzam genişlikteki literatürden aldığı ampirik verileri ustalıkla kullanan Mike Davis, yoksulların Mumbai, Kahire, İstanbul, Sao Paulo, Seul gibi onlarca megakentte verdiği hayatta kalma mücadesini betimlerken çok önemli bir dizi tespitte bulunuyor.
Davis'e göre IMF ile Dünya Bankası'nın kıskacındaki devletlerin bu devasa sorunu çözmek için geliştirdiği önlemler yoksulların değil orta sınıfın işine yarıyor. Bazı liberal çevrelerin yoksulların pratik becerilerine düzdükleri ikiyüzlü methiyeler ve asıl çözüm mercii olarak gösterilen STK'lar kentlerdeki toplumsal hareketleri radikallikten uzaklaştırıyor; her yıl yüzbinlerce yoksul yaşadıkları mahallelerden zorla tahliye edilirken, boşalttıkları yerlere orta sınıf yerleşiyor.  Latin Amerika'dan Orta Doğu'ya, Afrika'dan Güney Asya'ya uzanan geniş bir küresel coğrafya üzerinde karşılaştırmalı olarak kent yoksulluğunu inceleyen Davis şu soruya ulaşıyor: Pentagon'un gecekondu mahallelerini 21. yüzyılın savaş alanları ilan etmesi ile, deprem ve sel gibi doğal felaketlerde gecekondu mahallelerine sürgün edilmiş yoksulların çok daha fazla zarara uğradıkları gerçeği arasında hiç mi bağ yok?
       Neoliberalizmin hem tarihte eşi görülmedik boyutlara çıkardığı hem de büyük bir pişkinlikle yok saydığı yoksulluk sorununun dünya çapında kapsamlı bir haritasını çıkaran bu çarpıcı kitap okunmalı.

Ayrıca, yazarın enfes bir makalesi için bkz: BOK İÇİNDE YAŞAMAK